November 3, 2026 Editorial Team

Σωλήνες PEX και πολυστρωματικοί: διαφορές και επιλογή

Στις σημερινές εγκαταστάσεις θέρμανσης και ύδρευσης ο χαλκοσωλήνας έχει αντικατασταθεί σε μεγάλο βαθμό από πλαστικούς σωλήνες: τον PEX (δικτυωμένο πολυαιθυλένιο), τους πολυστρωματικούς με ενδιάμεσο φύλλο αλουμινίου (PEX-AL-PEX και PERT-AL-PERT) και, σε ειδικές περιπτώσεις, το πολυβουτυλένιο (PB). Δεν είναι ίδιοι μεταξύ τους. Διαφέρουν στη θερμική διαστολή, στο αν κρατούν το σχήμα τους, στον φραγμό οξυγόνου και στα εξαρτήματα που δέχονται.

Παρακάτω εξηγούμε τι είναι ο καθένας, πού ταιριάζει και τι προσέχουμε στην τοποθέτηση.

Με μια ματιά

Για θέρμανση, ο PEX πρέπει να έχει φραγμό οξυγόνου (EVOH). Χωρίς αυτόν διαβρώνονται σώματα, λέβητας και κυκλοφορητής.
Ο πολυστρωματικός κρατά το σχήμα που του δίνεις και διαστέλλεται πολύ λιγότερο από τον απλό PEX.
Συνήθεις διατομές στο σπίτι: 16×2 για σώματα και ενδοδαπέδια, 20×2 έως 32×3 για τις κεντρικές γραμμές.
Το εξάρτημα πρέπει να ταιριάζει ακριβώς στον τύπο και στη διατομή του σωλήνα.
Κανένας πλαστικός σωλήνας δεν μένει εκτεθειμένος στον ήλιο.

Τι είναι ο σωλήνας PEX

PEX είναι πολυαιθυλένιο υψηλής πυκνότητας στο οποίο τα μόρια έχουν συνδεθεί χημικά μεταξύ τους (δικτύωση). Η δικτύωση δίνει στον σωλήνα αντοχή σε θερμοκρασία και πίεση, καθώς και «μνήμη»: όταν τον λυγίσεις, τείνει να επανέλθει. Ανάλογα με τη μέθοδο δικτύωσης υπάρχουν τρεις τύποι:

PEX-a: δικτύωση με υπεροξείδια, ο πιο εύκαμπτος.
PEX-b: δικτύωση με σιλάνιο, ο συνηθέστερος στην ελληνική αγορά, όπως ο COMO-PEX της Interplast.
PEX-c: δικτύωση με ακτινοβολία.

Σε μια οικιακή εγκατάσταση η διαφορά ανάμεσα στους τρεις τύπους μετρά λιγότερο από τη σωστή διατομή, τον φραγμό οξυγόνου και τα σωστά εξαρτήματα.

Φραγμός οξυγόνου

Το πλαστικό αφήνει μικρές ποσότητες οξυγόνου να περνούν μέσα από το τοίχωμα. Σε κλειστό κύκλωμα θέρμανσης, το οξυγόνο αυτό διαβρώνει σιγά σιγά τα χαλύβδινα μέρη και δημιουργεί λάσπη. Γι' αυτό σε θέρμανση και ενδοδαπέδια χρησιμοποιούμε μόνο σωλήνα με στρώση EVOH, δηλαδή φραγμό οξυγόνου. Ο PEX χωρίς φραγμό είναι κατάλληλος για ύδρευση, όπου το νερό ανανεώνεται συνεχώς.

Πολυστρωματικοί σωλήνες: PEX-AL-PEX και PERT-AL-PERT

Ο πολυστρωματικός σωλήνας έχει εσωτερικό και εξωτερικό πλαστικό στρώμα και ανάμεσά τους ένα φύλλο αλουμινίου. Το αλουμίνιο κάνει τρία πράγματα: σταματά πλήρως το οξυγόνο, κρατά τον σωλήνα στο σχήμα που του δίνεις και μειώνει πολύ τη θερμική διαστολή.

Το πλαστικό στρώμα μπορεί να είναι PEX ή PE-RT (πολυαιθυλένιο αυξημένης θερμικής αντοχής). Το PE-RT δεν δικτυώνεται, έχει από τη δομή του αντοχή στη θερμοκρασία και είναι το υλικό των σωλήνων Coesclima. Για τις θερμοκρασίες θέρμανσης και ύδρευσης μιας κατοικίας κάνουν και τα δύο, αρκεί ο σωλήνας να είναι πιστοποιημένος για την κλάση λειτουργίας της εγκατάστασης.

	PEX με φραγμό οξυγόνου	Πολυστρωματικός	Χαλκοσωλήνας
Φραγμός οξυγόνου	Στρώση EVOH	Πλήρης (αλουμίνιο)	Πλήρης
Κρατά το σχήμα	Όχι, επανέρχεται	Ναι	Ναι, με κουρμπαδόρο
Θερμική διαστολή	περίπου 0,15–0,20 mm/m·K	περίπου 0,025 mm/m·K	περίπου 0,017 mm/m·K
Συνήθης χρήση	Ενδοδαπέδια, γραμμές από συλλέκτη προς σώματα, μέσα σε σπιράλ	Λεβητοστάσιο, κεντρικές γραμμές, fan coils, εμφανείς διαδρομές	Ορατά σημεία, συνδέσεις λεβητοστασίου

Τι σημαίνει η διαστολή στην πράξη: 10 μέτρα PEX που ζεσταίνονται κατά 60 °C μακραίνουν περίπου 10–12 cm. Ο ίδιος πολυστρωματικός σωλήνας μακραίνει περίπου 1,5 cm. Σε μια εμφανή ευθεία διαδρομή αυτή η διαφορά κρίνει αν ο σωλήνας θα «κυματίσει» ή θα μείνει ευθύς.

Ποια διατομή για ποια χρήση

Η διατομή γράφεται ως εξωτερική διάμετρος × πάχος τοιχώματος. Οι τιμές του πίνακα είναι οι συνήθεις σε κατοικία· η τελική επιλογή βγαίνει από την παροχή νερού και την πτώση πίεσης κάθε κυκλώματος.

Διατομή	Εσωτερική διάμετρος	Συνήθης χρήση
16×2	12 mm	Κυκλώματα ενδοδαπέδιας, σύνδεση σωμάτων από συλλέκτη
18×2	14 mm	Σώματα σε μεγαλύτερες αποστάσεις, ύδρευση
20×2	16 mm	Ενδιάμεσες γραμμές, ύδρευση κατοικίας
26×3	20 mm	Κεντρικές γραμμές προς συλλέκτες
32×3	26 mm	Σύνδεση λέβητα ή αντλίας θερμότητας, κεντρικές γραμμές μεγαλύτερων σπιτιών

Στις αντλίες θερμότητας η παροχή νερού είναι μεγαλύτερη απ' ό,τι σε έναν λέβητα ίδιας ισχύος, γιατί δουλεύουν με μικρότερη διαφορά θερμοκρασίας. Μια γραμμή που επαρκούσε για τον λέβητα μπορεί να είναι στενή για την αντλία. Η παροχή και το μανομετρικό εξηγούνται στον οδηγό επιλογής κυκλοφορητή.

Εξαρτήματα: πρεσαριστά ή ρακόρ

Πρεσαριστά. Ο δακτύλιος του εξαρτήματος πρεσάρεται με πρέσα και σιαγόνα του σωστού προφίλ. Η σύνδεση είναι μόνιμη και κατάλληλη για εντοιχισμό και δάπεδο.

Ρακόρ συμπίεσης. Βιδωτά και λυόμενα. Τα βλέπουμε κυρίως στους συλλέκτες και στους διακόπτες σωμάτων. Επειδή λύνονται, πρέπει να μένουν σε σημείο με πρόσβαση για έλεγχο.

Και στις δύο περιπτώσεις ισχύει ο ίδιος κανόνας: το εξάρτημα πρέπει να είναι για τον συγκεκριμένο τύπο και τη συγκεκριμένη διατομή σωλήνα. Πριν από τη σύνδεση, ο σωλήνας κόβεται κάθετα με κόφτη, καλιμπράρεται και φαλτσογωνιάζεται εσωτερικά, ώστε να μην κοπούν τα o-ring όταν μπει το εξάρτημα. Όλες οι διατομές υπάρχουν στα ρακόρ και πρεσαριστά που διαθέτουμε.

Τοποθέτηση: τι προσέχουμε

Ακτίνα καμπυλότητας. Δεν λυγίζουμε πιο σφιχτά απ' όσο ορίζει ο κατασκευαστής, συνήθως γύρω στις πέντε φορές την εξωτερική διάμετρο. Στον πολυστρωματικό χρησιμοποιούμε ελατήριο ή κουρμπαδόρο. Ένα τσάκισμα δεν διορθώνεται· το κομμάτι κόβεται και μπαίνει σύνδεσμος.
Διαστολή. Στις εμφανείς ευθείες διαδρομές με PEX αφήνουμε περιθώριο κίνησης στα στηρίγματα. Στον εντοιχισμό ο σωλήνας μπαίνει μέσα σε σπιράλ ή μόνωση, ώστε να μπορεί να κινηθεί.
Ήλιος. Η υπεριώδης ακτινοβολία φθείρει το πλαστικό. Οι σωλήνες αποθηκεύονται σκεπασμένοι και, σε εξωτερικές διαδρομές, προστατεύονται με μόνωση ή κανάλι.
Υψηλές θερμοκρασίες. Στην έξοδο ξυλολέβητα ή τζακιού νερού η θερμοκρασία μπορεί σε υπερθέρμανση να ξεπεράσει τα όρια του πλαστικού. Εκεί τα πρώτα μέτρα γίνονται με μεταλλικό σωλήνα. Περισσότερα για την ασφάλεια στους ξυλολέβητες.
Δοκιμή πίεσης. Γίνεται πριν κλείσει ο τοίχος ή πέσει το κονίαμα της ενδοδαπέδιας, και ο σωλήνας μένει υπό πίεση όσο ρίχνεται το κονίαμα.
Μόνωση. Στη θέρμανση, για να μη χάνεται θερμότητα σε μη θερμαινόμενους χώρους. Στην ψύξη με fan coils, μόνωση κλειστής κυψέλης χωρίς κενά, αλλιώς ο σωλήνας στάζει από τη συμπύκνωση. Για αυτή τη χρήση υπάρχει ο Coesclima POLAR με μόνωση 13 mm.

Προσοχή: σε παλιότερες εγκαταστάσεις με PEX χωρίς φραγμό οξυγόνου, η λάσπη και η διάβρωση στα σώματα είναι συνηθισμένες. Εκεί βοηθά ένα φίλτρο-διαχωριστής μαγνητίτη, και σε σοβαρές περιπτώσεις ένας πλακοειδής εναλλάκτης που χωρίζει το κύκλωμα του λέβητα ή της αντλίας θερμότητας από το δίκτυο.

Τι διαθέτουμε

Στο κατάστημα θα βρείτε σωλήνες PEX-b COMO-PEX της Interplast (με φραγμό οξυγόνου EVOH, με λευκή θερμομόνωση, μαύρους και μέσα σε σπιράλ), πολυστρωματικούς COMO PexALPex, PERT-AL-PERT Coesclima μονωμένους και αμόνωτους, καθώς και Coesclima POLAR για κλιματισμό. Όλοι είναι στους σωλήνες θέρμανσης, ψύξης και ύδρευσης, και οι συλλέκτες στους συλλέκτες θέρμανσης. Για τα υλικά αποχέτευσης δείτε τον οδηγό για σωλήνες ύδρευσης και αποχέτευσης. Για επαγγελματικές ποσότητες, στείλτε μας τη λίστα σας μέσα από τη σελίδα χονδρικής για επαγγελματίες.

Filed in: Λεβητοστάσιο και ύδρευση