16 September 2026 Editorial Team

Αντλία θερμότητας σε παλιό σπίτι με καλοριφέρ: τι ελέγχουμε

Αντλία θερμότητας σε παλιό σπίτι μπαίνει και δουλεύει σωστά, με μία προϋπόθεση: τα υπάρχοντα σώματα πρέπει να ζεσταίνουν τα δωμάτια με νερό έως περίπου 50–55°C τις κρύες μέρες, ή να γίνουν οι παρεμβάσεις που το επιτρέπουν. Πριν από την αγορά, λοιπόν, ελέγχουμε θερμικές απώλειες, σώματα και υδραυλικό δίκτυο, και αποφασίζουμε αν χρειάζεται μόνωση, αλλαγή μερικών σωμάτων, αντλία υψηλής θερμοκρασίας ή υβριδικό σύστημα με τον λέβητα.

Με μια ματιά

Ένα σώμα που υπολογίστηκε για νερό 75–80°C αποδίδει στους 55°C περίπου το μισό της ονομαστικής του ισχύος.
Πολλά παλιά σπίτια έχουν υπερδιαστασιολογημένα σώματα ή έχουν ήδη αλλάξει κουφώματα, οπότε τα σώματα συχνά επαρκούν.
Η φθηνότερη παρέμβαση είναι συνήθως η αλλαγή των λίγων σωμάτων που δεν επαρκούν, όχι όλου του δικτύου.
Αντλίες R290 δίνουν νερό έως περίπου 70–75°C, αλλά με χαμηλότερο COP· είναι λύση ανάγκης, όχι αφετηρία.

Το βασικό ζήτημα: σώματα και θερμοκρασία νερού

Οι παλιές εγκαταστάσεις κεντρικής θέρμανσης σχεδιάστηκαν για λέβητα με νερό 80–90°C. Η αντλία θερμότητας αποδίδει καλύτερα με νερό 35–45°C και ανεβαίνει οικονομικά έως 50–55°C. Η απόδοση ενός θερμαντικού σώματος πέφτει έντονα με τη θερμοκρασία νερού, όπως δείχνει ο πίνακας (σε σχέση με την ονομαστική απόδοση στους 75/65°C με χώρο 20°C):

Θερμοκρασία νερού (προσαγωγή/επιστροφή)	Απόδοση σώματος (ενδεικτικά)	Κατάλληλο για αντλία;
75/65°C	100%	Όχι οικονομικά (μόνο R290, χαμηλός COP)
65/55°C	≈ 75%	Οριακά, με χαμηλό COP
55/45°C	≈ 50%	Ναι, το ανώτατο λογικό όριο
50/40°C	≈ 40%	Ναι, με καλύτερο COP
45/35°C	≈ 30%	Ναι, αν τα σώματα είναι μεγάλα

Αυτό δεν σημαίνει ότι το σπίτι θα κρυώνει. Η θερμοκρασία 55°C χρειάζεται μόνο στις πιο κρύες μέρες· τον περισσότερο χειμώνα η καμπύλη αντιστάθμισης κατεβάζει τη θερμοκρασία νερού στους 40–45°C. Επιπλέον, οι παλιές μελέτες είχαν γενναία περιθώρια, και αρκετά σπίτια έχουν στο μεταξύ αλλάξει κουφώματα ή μονώσει την ταράτσα.

Πώς ελέγχουμε αν τα σώματα επαρκούν

Πρακτική δοκιμή: μια κρύα μέρα ρυθμίζουμε τον υπάρχοντα λέβητα ώστε το νερό να μην ξεπερνά τους 55°C. Αν όλα τα δωμάτια κρατούν άνετη θερμοκρασία, τα σώματα επαρκούν.
Υπολογισμός ανά χώρο: συγκρίνουμε τις θερμικές απώλειες κάθε δωματίου με την απόδοση του σώματός του στη θερμοκρασία της αντλίας. Έτσι φαίνεται ποια δωμάτια είναι οριακά.
Έλεγχος δικτύου: διατομές σωλήνων, είδος συστήματος (δισωλήνιο ή μονοσωλήνιο), κατάσταση νερού και λάσπης.

Ένα απλό παράδειγμα: ένα υπνοδωμάτιο έχει απώλειες 1.200 W στη θερμοκρασία σχεδιασμού και σώμα ονομαστικής απόδοσης 2.000 W στους 75/65°C. Στους 55/45°C το σώμα δίνει περίπου 1.000 W, άρα δεν επαρκεί. Αν αντικατασταθεί με μεγαλύτερο σώμα ή αν οι απώλειες μειωθούν κάτω από 1.000 W με νέα κουφώματα, το δωμάτιο καλύπτεται χωρίς να ανέβει η θερμοκρασία νερού για όλο το σπίτι.

Συνήθως το αποτέλεσμα είναι ότι τα περισσότερα σώματα επαρκούν και δύο-τρία δωμάτια, συχνά το σαλόνι με τα μεγάλα τζάμια ή τα γωνιακά υπνοδωμάτια, χρειάζονται ενίσχυση.

Οι παρεμβάσεις που κάνουν τη διαφορά

Παρέμβαση	Τι πετυχαίνει	Πότε την προτείνουμε
Θερμομόνωση τοίχων ή οροφής	Μειώνει τις απώλειες και τη θερμοκρασία νερού που χρειάζεται	Αμόνωτα κτήρια, ρετιρέ, μονοκατοικίες
Αλλαγή κουφωμάτων	Μειώνει απώλειες και διεισδύσεις αέρα	Μονά τζάμια, παλιά ξύλινα ή αλουμίνια χωρίς θερμοδιακοπή
Αλλαγή επιλεγμένων σωμάτων	Μεγαλύτερα σώματα πάνελ (τύπου 22 ή 33) στα οριακά δωμάτια	Όταν λίγοι χώροι δεν επαρκούν
Fan coils σε μεγάλους χώρους	Υψηλή απόδοση με νερό 40–45°C και δυνατότητα ψύξης	Σαλόνια, ενιαίοι χώροι
Αντλία υψηλής θερμοκρασίας R290	Νερό έως περίπου 70–75°C χωρίς αλλαγές στα σώματα	Όταν δεν γίνονται άλλες παρεμβάσεις
Υβριδικό με τον υπάρχοντα λέβητα	Ο λέβητας καλύπτει τις πολύ κρύες μέρες	Ζώνες Γ/Δ, λέβητας σε καλή κατάσταση

Η θερμομόνωση έχει διπλό όφελος σε σπίτι με αντλία θερμότητας: μειώνει τις kWh που χρειάζεστε και ταυτόχρονα επιτρέπει χαμηλότερη θερμοκρασία νερού, άρα υψηλότερο COP. Γι' αυτό σε αμόνωτα κτήρια εξετάζουμε μαζί θερμοπρόσοψη και υγρομόνωση και αντλία θερμότητας. Για την αλλαγή σωμάτων δείτε τα διαθέσιμα θερμαντικά σώματα πάνελ.

Το υδραυλικό δίκτυο του παλιού σπιτιού

Η αντλία θερμότητας δουλεύει με μικρή διαφορά θερμοκρασίας προσαγωγής-επιστροφής, ενδεικτικά 5–7 K, ενώ ο λέβητας συχνά με 15–20 K. Για την ίδια ισχύ χρειάζεται λοιπόν σημαντικά μεγαλύτερη παροχή νερού. Σε παλιά δίκτυα με στενές διατομές ή μονοσωλήνιο σύστημα αυτό ελέγχεται, και συνήθως λύνεται με δοχείο αδράνειας ή υδραυλικό διαχωριστή και χωριστό κυκλοφορητή για το δίκτυο.

Το νερό παλιών εγκαταστάσεων έχει συχνά λάσπη και μαγνητίτη. Πριν τη σύνδεση της αντλίας γίνεται καθαρισμός του δικτύου και τοποθετείται φίλτρο με μαγνήτη, γιατί ο πλακοειδής εναλλάκτης της αντλίας είναι πιο ευαίσθητος στις ακαθαρσίες από τον λέβητα. Ελέγχουμε επίσης το δοχείο διαστολής και την εξαέρωση του δικτύου.

Προσοχή: Η αντλία R290 υψηλής θερμοκρασίας λύνει το πρόβλημα των σωμάτων, αλλά στους 65–70°C ο COP της είναι αισθητά χαμηλότερο. Αν μπορεί να γίνει έστω και μερική μόνωση ή αλλαγή των οριακών σωμάτων, το ετήσιο κόστος λειτουργίας θα είναι μικρότερο.

Ζεστό νερό χρήσης, ψύξη και λεβητοστάσιο

Το παλιό μπόιλερ του λέβητα έχει συνήθως μικρό εναλλάκτη, σχεδιασμένο για νερό 80°C. Με αντλία θερμότητας χρειάζεται μπόιλερ με μεγάλη επιφάνεια εναλλάκτη, ώστε να θερμαίνεται στους 50–55°C σε λογικό χρόνο. Αν το σπίτι έχει ηλιακό θερμοσίφωνα ή ηλιακά πάνελ, μπόιλερ με δύο εναλλάκτες συνδυάζει τις δύο πηγές.

Τα σώματα δεν κάνουν ψύξη. Αν θέλετε η ίδια αντλία να δροσίζει το καλοκαίρι, τα fan coils στους κύριους χώρους δίνουν και θέρμανση και ψύξη από το ίδιο δίκτυο, με μονωμένες σωληνώσεις για να μη δημιουργούνται συμπυκνώματα.

Τι προτείνουμε

Σε παλιό σπίτι ξεκινάμε πάντα από τον έλεγχο των σωμάτων και των απωλειών, και μετά επιλέγουμε μονάδα. Αν μένετε σε ψυχρή περιοχή, διαβάστε και τον οδηγό για αντλίες θερμότητας για χαμηλές θερμοκρασίες, ενώ για τη σύγκριση με την ανανέωση του λέβητα δείτε αντλία θερμότητας ή λέβητας. Συμπληρώστε τον υπολογισμό αντλίας θερμότητας και οι μηχανικοί μας θα κάνουν δωρεάν αυτοψία στο σπίτι σας.