Αντλία θερμότητας ή λέβητας: τι να διαλέξεις

Η αντλία θερμότητας συμφέρει όταν το σπίτι μπορεί να θερμανθεί με χαμηλή θερμοκρασία νερού (ενδοδαπέδια, fan coils ή επαρκή σώματα) και έχει λογική μόνωση· τότε το κόστος ανά kWh θερμότητας είναι συνήθως χαμηλότερο από του λέβητα. Ο λέβητας παραμένει λογική επιλογή σε αμόνωτα κτήρια με μικρά σώματα που θέλουν νερό 70°C, ή όταν ο προϋπολογισμός δεν επιτρέπει τις απαραίτητες παρεμβάσεις. Συχνά η καλύτερη λύση είναι ο συνδυασμός τους.

Πώς παράγει θερμότητα ο λέβητας και πώς η αντλία θερμότητας

Ο λέβητας πετρελαίου ή φυσικού αερίου καίει καύσιμο και θερμαίνει το νερό του δικτύου. Ένας συμβατικός λέβητας σε καλή κατάσταση έχει ενδεικτικά απόδοση 85–92%, ενώ ένας λέβητας συμπύκνωσης, όταν η επιστροφή είναι αρκετά χαμηλή ώστε να συμπυκνώνονται τα καυσαέρια, πλησιάζει ή ξεπερνά ελαφρά το 100% επί της κατώτερης θερμογόνου δύναμης. Όπως και να έχει, από 1 kWh καυσίμου παίρνουμε το πολύ περίπου 1 kWh θερμότητας.

Η αντλία θερμότητας αέρα-νερού δεν παράγει θερμότητα, τη μεταφέρει από τον εξωτερικό αέρα στο νερό με ψυκτικό κύκλο. Ο λόγος θερμότητας προς ρεύμα είναι ο COP, και η μέση τιμή όλου του χειμώνα ο SCOP. Με νερό 35°C ο SCOP είναι ενδεικτικά 4–5, με 55°C πέφτει γύρω στο 3–3,5. Αυτή η διαφορά εξηγεί γιατί η ίδια αντλία είναι πολύ οικονομική σε ενδοδαπέδια και λιγότερο σε σώματα υψηλής θερμοκρασίας.

Σύγκριση αντλίας θερμότητας και λέβητα

Πότε συμφέρει η αντλία θερμότητας

• Νέα ή ανακαινισμένα σπίτια με θερμομόνωση και καλά κουφώματα, όπου οι απώλειες είναι μικρές.
• Ενδοδαπέδια θέρμανση ή fan coils, που δουλεύουν με νερό 30–45°C.
• Σπίτια με ανάγκη ψύξης, όπου η ίδια μονάδα αντικαθιστά και τα κλιματιστικά σε μεγάλο βαθμό.
• Ζώνες ΚΕΝΑΚ Α και Β (π.χ. Άρτα, Πρέβεζα, Αγρίνιο), όπου οι χειμερινές θερμοκρασίες σπάνια πέφτουν πολύ κάτω από το μηδέν και η αντλία καλύπτει όλη τη σεζόν.
• Όταν δεν υπάρχει δίκτυο αερίου και η εναλλακτική είναι το πετρέλαιο.

Αναλυτικά για τον υπολογισμό του λειτουργικού κόστους δείτε το κόστος θέρμανσης με αντλία θερμότητας.

Πότε ο λέβητας παραμένει λογική επιλογή

Σε ένα αμόνωτο κτήριο με μικρά σώματα, που για να ζεσταθεί θέλει νερό 65–70°C τις κρύες μέρες, η αντλία θερμότητας είτε δεν καλύπτει την ανάγκη είτε δουλεύει με χαμηλό COP. Αν δεν γίνουν παρεμβάσεις (μόνωση, μεγαλύτερα σώματα, fan coils), ένας σύγχρονος λέβητας, ειδικά συμπύκνωσης αερίου όπου υπάρχει δίκτυο, μπορεί να είναι πιο λογική επένδυση. Το ίδιο ισχύει σε ορεινές περιοχές της ζώνης Γ και Δ με μεγάλες περιόδους παγετού, όταν η αντλία δεν έχει επιλεγεί για αυτές τις συνθήκες.

Ο λέβητας έχει επίσης πλεονέκτημα στην απλή αντικατάσταση: αν το λεβητοστάσιο, η καπνοδόχος και το δίκτυο είναι σε καλή κατάσταση, η αλλαγή γίνεται γρήγορα και με μικρό κόστος. Για την επιλογή λέβητα δείτε τις κατηγορίες μας για λέβητες πετρελαίου.

Ζεστό νερό χρήσης και ψύξη

Ο λέβητας παράγει ζεστό νερό γρήγορα, γιατί δουλεύει με υψηλές θερμοκρασίες. Η αντλία θερμότητας θερμαίνει το μπόιλερ πιο αργά και σε χαμηλότερη θερμοκρασία, συνήθως 45–55°C, γι' αυτό χρειάζεται μπόιλερ με μεγάλη επιφάνεια εναλλάκτη και σωστό όγκο για τον αριθμό των ατόμων. Για προστασία από λεγιονέλλα, προγραμματίζεται περιοδική θέρμανση στους 60°C, συνήθως με ηλεκτρική αντίσταση.

Στην ψύξη η αντλία θερμότητας έχει καθαρό πλεονέκτημα: με fan coils δίνει πλήρη κλιματισμό, και με ενδοδαπέδιο δροσισμό, με έλεγχο ώστε το νερό να μην πέφτει κάτω από το σημείο δρόσου. Ο λέβητας δεν προσφέρει κάτι αντίστοιχο.

Υβριδικό σύστημα: αντλία θερμότητας και λέβητας μαζί

Όταν ο λέβητας είναι σε καλή κατάσταση, μπορεί να μείνει στο σύστημα ως δεύτερη πηγή. Η αντλία θερμότητας καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος του χειμώνα με καλό COP, και ο λέβητας αναλαμβάνει όταν η εξωτερική θερμοκρασία πέσει κάτω από το σημείο ισορροπίας, δηλαδή τη θερμοκρασία στην οποία η ισχύς της αντλίας δεν επαρκεί πια για τις απώλειες του σπιτιού, ή όταν χρειάζεται νερό πάνω από 55°C.

Η σωστή υδραυλική σύνδεση είναι κρίσιμη: συνήθως με buffer ή υδραυλικό διαχωριστή, ώστε οι δύο πηγές να μη «μάχονται» μεταξύ τους, και με αυτοματισμό που αποφασίζει ποια δουλεύει με βάση την εξωτερική θερμοκρασία. Χωρίς αυτά, το υβριδικό σύστημα χάνει μεγάλο μέρος του πλεονεκτήματός του.

Τι προτείνουμε

Ξεκινήστε από δύο ερωτήματα: πόσες είναι οι θερμικές απώλειες του σπιτιού και σε τι θερμοκρασία νερού ζεσταίνεται σήμερα στις κρύες μέρες. Αν το σπίτι σας ζεσταίνεται με νερό έως 50–55°C, η αντλία θερμότητας είναι σχεδόν πάντα η καλύτερη μακροπρόθεσμη επιλογή· αν όχι, εξετάζουμε μαζί μόνωση, αλλαγή τερματικών ή υβριδικό. Κάντε τον υπολογισμό αντλίας θερμότητας και οι μηχανικοί μας θα έρθουν για δωρεάν αυτοψία, ή δείτε πρώτα τις διαθέσιμες αντλίες θερμότητας.