Πώς λειτουργεί ο καυστήρας πετρελαίου και αερίου

Ο καυστήρας αναμιγνύει καύσιμο και αέρα στη σωστή αναλογία, τα αναφλέγει και διατηρεί σταθερή φλόγα μέσα στον θάλαμο του λέβητα. Όλη η διαδικασία ελέγχεται από έναν αυτόματο καύσης (πλακέτα), που ανάβει τον καυστήρα με εντολή του θερμοστάτη και τον σβήνει αμέσως αν δεν ανιχνεύσει φλόγα.

Η βασική λογική είναι ίδια σε πετρέλαιο και αέριο. Αλλάζει ο τρόπος που το καύσιμο φτάνει στην κεφαλή καύσης και τα όργανα ασφαλείας.

Ο κύκλος λειτουργίας βήμα-βήμα

1. Εντολή: ο θερμοστάτης του λέβητα ή ο θερμοστάτης χώρου ζητά θερμότητα.
2. Προαερισμός: ο ανεμιστήρας λειτουργεί για λίγα δευτερόλεπτα χωρίς καύσιμο, ώστε να καθαρίσει τον θάλαμο και την καπνοδόχο από υπολείμματα καυσαερίων ή ατμών καυσίμου.
3. Ανάφλεξη: ο μετασχηματιστής υψηλής τάσης δημιουργεί σπινθήρα ανάμεσα στα ηλεκτρόδια.
4. Άνοιγμα καυσίμου: ανοίγει η ηλεκτροβαλβίδα πετρελαίου ή η βαλβίδα αερίου και το καύσιμο φτάνει στην κεφαλή, όπου αναφλέγεται.
5. Ανίχνευση φλόγας: μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα (χρόνος ασφαλείας) ο αυτόματος πρέπει να «δει» φλόγα. Αν όχι, κλείνει το καύσιμο και κλειδώνει (lockout).
6. Λειτουργία και σβήσιμο: ο καυστήρας δουλεύει μέχρι το νερό του λέβητα να φτάσει τη θερμοκρασία ρύθμισης. Μετά κλείνει το καύσιμο και, σε πολλούς καυστήρες, ακολουθεί σύντομος μεταερισμός.

Πώς λειτουργεί ο καυστήρας πετρελαίου

Το πετρέλαιο δεν καίγεται σε υγρή μορφή. Πρέπει να γίνει πολύ λεπτό νέφος σταγονιδίων για να αναμιχθεί με αέρα και να εξατμιστεί. Η αντλία του καυστήρα αναρροφά το πετρέλαιο από τη δεξαμενή μέσω φίλτρου και το στέλνει στο ακροφύσιο (μπεκ) με πίεση, τυπικά της τάξης των 10–14 bar ανάλογα με τη ρύθμιση. Το ακροφύσιο το ψεκάζει σε κώνο με συγκεκριμένη γωνία.

Ο ανεμιστήρας φέρνει τον αέρα καύσης, που περνά από το διάφραγμα ρύθμισης και την κεφαλή καύσης. Η κεφαλή, με τον δίσκο ανάμιξης, δημιουργεί στροβιλισμό ώστε αέρας και σταγονίδια να αναμιχθούν ομοιόμορφα. Το φωτοκύτταρο «βλέπει» το φως της φλόγας και ενημερώνει τον αυτόματο.

Σε διβάθμιους καυστήρες υπάρχει δεύτερη ηλεκτροβαλβίδα ή δεύτερο ακροφύσιο, και το διάφραγμα αέρα ανοίγει περισσότερο στη μεγάλη βαθμίδα. Για τα είδη και την επιλογή δείτε τον οδηγό για τους καυστήρες πετρελαίου.

Πώς λειτουργεί ο καυστήρας αερίου

Το αέριο δεν χρειάζεται ψεκασμό, αφού είναι ήδη σε αέρια μορφή. Περνά από τη ράμπα αερίου: διακόπτη, φίλτρο, πρεσοστάτη αερίου και πολυβαλβίδα με δύο διαδοχικές βαλβίδες ασφαλείας και ρυθμιστή πίεσης. Ο πρεσοστάτης αέρα επιβεβαιώνει ότι ο ανεμιστήρας δουλεύει πριν ανοίξει το αέριο. Η φλόγα ανιχνεύεται συνήθως με ηλεκτρόδιο ιονισμού, που μετρά το μικρό ρεύμα που περνά μέσα από τη φλόγα.

Σε καυστήρες αερίου μεγαλύτερης ισχύος προβλέπεται συχνά και έλεγχος στεγανότητας των βαλβίδων πριν από κάθε εκκίνηση. Κάθε εργασία στη ράμπα αερίου, από αλλαγή φίλτρου έως ρύθμιση πίεσης, γίνεται μόνο από αδειούχο τεχνικό αερίου και ολοκληρώνεται με έλεγχο διαρροών.

Στους επίτοιχους λέβητες αερίου ο καυστήρας είναι προανάμιξης: αέρας και αέριο αναμιγνύονται πριν από την επιφάνεια καύσης, και ο ανεμιστήρας μεταβλητών στροφών ρυθμίζει συνεχώς την ισχύ. Σε μεγαλύτερους λέβητες χρησιμοποιούνται καυστήρες αερίου με ανεμιστήρα, παρόμοιας κατασκευής με τους καυστήρες πετρελαίου.

Βασικά εξαρτήματα και συνηθισμένες βλάβες

Τα περισσότερα από αυτά αντικαθίστανται χωριστά. Στην κατηγορία ανταλλακτικά καυστήρων πετρελαίου θα βρείτε αντλίες SUNTEC, ανεμιστήρες, πυκνωτές και άλλα εξαρτήματα.

Ρύθμιση καύσης: γιατί μετράει η αναλογία αέρα

Για πλήρη καύση χρειάζεται λίγος περισσότερος αέρας από τον θεωρητικά απαιτούμενο. Αν ο αέρας είναι λίγος, το καύσιμο δεν καίγεται πλήρως: εμφανίζονται αιθάλη και μονοξείδιο του άνθρακα. Αν είναι πολύς, ο επιπλέον αέρας ζεσταίνεται άσκοπα και φεύγει από την καμινάδα, μειώνοντας την απόδοση.

Η ρύθμιση γίνεται με ηλεκτρονικό αναλυτή καυσαερίων, που μετρά O₂ ή CO₂, CO και θερμοκρασία καυσαερίων και υπολογίζει την απόδοση καύσης. Στο πετρέλαιο ελέγχεται και ο δείκτης αιθάλης. Οι στόχοι δίνονται από τον κατασκευαστή για κάθε καυστήρα. Την ανάλυση και τη ρύθμιση τις κάνει αδειούχος τεχνικός, κάθε χρόνο, με συμπλήρωση του φύλλου ελέγχου καύσης.

Σημαντικός είναι και ο ελκυσμός της καπνοδόχου. Σε λέβητες πετρελαίου με καυστήρα ανεμιστήρα, ο θάλαμος δουλεύει με συγκεκριμένη αντίθλιψη ή υποπίεση που ορίζει ο κατασκευαστής. Πολύ δυνατός ελκυσμός τραβά θερμότητα από τον λέβητα, ενώ ανεπαρκής ελκυσμός προκαλεί παλμούς, δύσκολα ξεκινήματα και διαφυγή καυσαερίων στο λεβητοστάσιο. Γι' αυτό η μέτρηση του ελκυσμού είναι μέρος κάθε σωστής ρύθμισης.

Ετήσια συντήρηση του καυστήρα

• Αλλαγή ακροφυσίου και καθαρισμός ή αλλαγή φίλτρου πετρελαίου.
• Καθαρισμός κεφαλής, δίσκου ανάμιξης, ανεμιστήρα και φωτοκυττάρου.
• Έλεγχος και ρύθμιση απόστασης ηλεκτροδίων.
• Έλεγχος πίεσης αντλίας ή πίεσης αερίου και στεγανότητας συνδέσεων.
• Ανάλυση καυσαερίων και τελική ρύθμιση.

Ένας καλά συντηρημένος καυστήρας ξεκινά ήσυχα, δεν αφήνει αιθάλη και κρατά την κατανάλωση στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο για τον λέβητα που υπάρχει. Ο καυστήρας όμως είναι μισή εικόνα: αν ο λέβητας έχει φθαρεί, κανένα service δεν θα φέρει πίσω την απόδοση. Δείτε τα σημάδια ότι ο λέβητας θέλει αλλαγή.

Τι προτείνουμε

Αν ο καυστήρας πηγαίνει συχνά «ασφάλεια» ή αφήνει αιθάλη, ζητήστε έλεγχο και ανάλυση καυσαερίων πριν αλλάξετε οτιδήποτε: συνήθως φταίει ένα εξάρτημα ή η ρύθμιση. Αν είστε τεχνικός και χρειάζεστε καυστήρες ή ανταλλακτικά σε ποσότητα, δείτε τη χονδρική για επαγγελματίες.